Republika kakaowa

Jednostką monetarną obowiązującą w Ghanie jest cedi. Waluta jest oznaczania międzynarodowym skrótem GHC.

1 cedi dzieli się na 100 pesewa

W ubiegłym roku w kraju odbyła się denominacja pieniędzy. Na jej mcy stare 10.000 cedt to teraz 1 nowy cedi.

W obiegu znajdują się:

Monety o nominałach: 1, 5, 10, 20, 50 pesewa

Banknoty o wolumenach: 1, 5, 10, 20, 50 cedi

Przelicznik:

1 PLN = ok. 0,4 GHS (1 GHS = ok. 2,5 PLN)

1 EUR = ok 1,42 GHS (1 GHS = ok. 0,7 EUR)

Ghana jest państwem, gdzie przeważają niziny. Takie ukształtowanie terenu dominuje w południowej części kraju oraz wzdłuż rzeki Wolta. Dolina samej rzeki jest zajęta przez ogromne, sztuczne jezioro, które powstało w wyniku budowy hydroelektrowni w Akosombo.

Obszary wyżynne występują w części środkowej i północnej kraju, oraz na wschodzie, przy granicy z Togo.

Ghana jest jednym z najgorętszych krajów na świecie. Średnia temperatura dzienna wynosi tu aż 31 stopni Celsjusza, a nocna około 22-23 stopni Celsjusza.

Na północy i w środkowej cześci kraju pora deszczowa panuje od kwietnia do października. Na wybrzeżu podobnie, z tym, że przedzielona jest dwoma miesiącami suchymi. deszcze padają tam od kwietnia do czerwca oraz od września do października.

Ghana jest dość dobrze skomunikowana lotniczo z Europą. Ze względu na swoją przeszłość, najwięcej połączeń jest oczywiście z Wielkiej Brytanii, ale bezpośrednie przeloty można też znaleźć z Niemiec, Szwajcarii, Włoch i Francji. Powrotny bilet lotniczy kosztuje ok. 3 tys. zł. Czasami jednak zdążają się promocje i wtedy można znaleźć połączenie dużo taniej. Dotyczy to głównie linii lotniczych z Afryki (algierskie, etiopskie) lub z Bliskiego Wschodu (libańskie). Lecąc z którejś z europejskich stolic, trzeba będzie jednak w takim wypadku przesiadać się po drodze.

Do Ghany można też bez problemu wjechać drogą lądową z sąsiednich krajów – Wybrzeża Kości Słoniowej, Togo i Burkiny Fasa. Warto więc sprawdzić przeloty do tych krajów. Może się np. okazać, że przelot z Europy do któregoś z ościennych państw będzie dużo tańszy, niż do samej Ghany.

Ghana jest dość dobrze skomunikowana lotniczo z Europą. Ze względu na swoją przeszłość, najwięcej połączeń jest oczywiście z Wielkiej Brytanii, ale bezpośrednie przeloty można też znaleźć z Niemiec, Szwajcarii, Włoch i Francji. Powrotny bilet lotniczy kosztuje ok. 3 tys. zł. Czasami jednak zdążają się promocje i wtedy można znaleźć połączenie dużo taniej. Dotyczy to głównie linii lotniczych z Afryki (algierskie, etiopskie) lub z Bliskiego Wschodu (libańskie). Lecąc z którejś z europejskich stolic, trzeba będzie jednak w takim wypadku przesiadać się po drodze.

Do Ghany można też bez problemu wjechać drogą lądową z sąsiednich krajów – Wybrzeża Kości Słoniowej, Togo i Burkiny Fasa. Warto więc sprawdzić przeloty do tych krajów. Może się np. okazać, że przelot z Europy do któregoś z ościennych państw będzie dużo tańszy, niż do samej Ghany.

Stan dróg jest bardzo różny – od szybkich dróg ekspresowych, głównie wokół Akry, po ubite polne dróżki, które dominują na głębokiej prowincji.

Ogólnie jednak – jak na Afrykę – nie jest źle - drogi asfaltowe doprowadzone są do wszystkich średniej wielkości miejscowości, a że zbudowano je stosunkowo niedawno ich san wciąż jest zadowalający!

Za wyjątkiem Akry i Kumasi na drogach panuje umiarkowany ruch, choć drobne kolizje zdarzają się dość często. Warto wtedy od razu wezwać policje, zwłaszcza, jeśli do stłuczki doszło nie z naszej winy.

Ruch drogowy jest lewostronny.

Lokalna komunikacja jest autobusowa jest dość dobrze rozwinięta, ale stan techniczny większości pojazdów pozostawia wiele do życzenia.

Autobusy kursujące na krótkich dystansach to zazwyczaj rozklekotane gruchoty, często beze okien. Nieco lepiej jest z transportem dalekobieżnym, choć mnie zdarzyło się kiedyś spędzić noc w autobusie jadącym z Bolgatanga, przy granicy z Burkina Faso, do Kumasi, w którym wypadła przednia szyba (a od pędu powietrza także później i boczne).

Na południu kraju, wzdłuż wybrzeża kursują minibusy, łączące ze sobą wiele miejscowości. Jeżdżą dość szybko (czasami nawet za szybko), ale są zazwyczaj piekielnie przepełnione.

W Akrze działa dość sprawny system transportu publicznego.

Na północ od tamy Akasombo, rzeka Wolta jest spławna i kursują tam statki pasażerskie.

Osadnictwo ludzkie na terytoriach dzisiejszej Ghany zaczęło się prawdopodobnie około drugiego tysiąclecia naszej ery. Z tamtych czasów nie zachowały się jednak prawie żadne pozostałości historyczne. Znacznie później, bo około XII wieku obszary te były świadkiem burzliwych migracji ludów zamieszkujących wówczas wybrzeże Zatoki Gwinejskiej – Akan, Ga, Ewe, Dagomba i innych. Poszczególne plemiona, bądź zaledwie małe ich części, wędrowały w tych terenach w poszukiwaniu dogodnych warunków do życia, zakładając sporadycznie osady. Niektóre z nich przekształciły się czasem w spore ośrodki, wokół których w kolejnych latach rozwijały się quasi organizmy państwowe.

W czasach istnienia wielkich państw zachodniego Sudanu - królestw Mali i Songhaj - tereny dzisiejszej Ghany stanowiły południową granicę transsaharyjskich szlaków handlowych. W owym czasie docierali tu kupcy, których ściągało tu wydobywane na wybrzeżu złoto oraz produkty rolne, pochodzące z żyznych i wiecznie zielonych terenów.

Pierwszymi Europejczykami, którzy przybyli na te tereny byli Portugalczycy, którzy w 1471 r. założyli na wybrzeżu handlową faktorię. Ze względu na obfitości złota, odkryte przez siebie tereny, Portugalczycy nazwali Złotym Wybrzeżem. W 1482 roku powstała tu warownia Elmina, pierwszy europejski fort założony na wybrzeżu tej części Czarnej Afryki.

Przybycie Europejczyków początkowo nie zachwiało tutejszych struktur społecznych. Wprost przeciwnie – pozycja lokalnych bonzów, którzy od tej pory handlowali także towarami ze Starego Kontynentu, umocniła się jeszcze bardziej, co z kolei przyczyniło się do rozwoju powstawania kilku lokalnych państwa. Od XVIII wieku. dominującym dominującą rolę na tych terenach zaczęło odgrywać państwo stało się państwo zorganizowane przez lud Aszanti, który podbił niemal wszystkie okoliczne kultury.

Wkrótce po założeniu tu przez Portugalczyków pierwszych faktorii, n tereny dzisiejszej Ghany zaczęli napływać Anglicy, Duńczycy, Holendrzy i Szwedzi. W XVII–XVIII w. na wybrzeżu trwała ostra rywalizacja pomiędzy holenderskimi i brytyjskimi kompaniami handlowymi. Ostatecznie - po wojnach napoleońskich - dominującą rolę zaczęli odgrywać Anglicy, którzy w kolejnych latach nasilili swoją ekspansję w głąb lądu.

Imperialne zapędy Brytyjczyków wywołały ostrą reakcję królestwa Aszanti, które w latach 1874–96 prowadziło zbrojną walkę z europejskimi najeźdźcami. Lepiej uzbrojeni i karniejsi Anglicy w kocu zdołali jednak podporządkować sobie ten buntowniczy lud i na ich terenach utworzyli protektorat, który wstecznie w 1901 roku włączono w skład brytyjskiej kolonii.

Po I Wojnie Światowej, która zakończyła się klęską państw osi, do Złotego Wybrzeża przyłączono zachodnią część byłej niemieckiej kolonii Togo. Koniec II Wojny Światowej przyczynił się wśród miejscowej ludności do nasilenia dążeń niepodległościowych. W 1946 roku uzyskała ona większość we władzach kolonialnych, a w trzy lata później powstała Ludowa Partia Konwentu, kierowana przez Kwame Nkrumaha.

Ten ostatni, po ogłoszeniu niepodległości kraju w 1957 został pierwszym prezydentem niepodległej Ghany. Po blisko dziesięciu latach władzy, został on obalona w 1966 r. przez wojskowy zamach stanu. W latach pomiędzy 1969 a 1972 rokiem na krótko przywrócono rządy cywilne, ale później – w wyniku pogłębiającego się kryzysu gospodarczego i nieudolności rządu - nastąpił ponowny zamach stanu. Rządy wojskowych, w trakcie których kilkakrotnie dochodziło do przejmowania władzy przez różne frakcje, trwały aż do roku 1992 roku, kiedy przeprowadzono pierwsze wolne wybory parlamentarne i prezydenckie.

• Ghana była pierwszym afrykańskim państwem, które odzyskało odzyskała niepodległość spod kolonialnego panowania Wielkiej Brytanii. Stało się to 6 marca 1957 roku. Tego dnia obchodzony jest w tym kraju Dzień Niepodległości, w trakcie którego odbywają się liczne festyny i różnorakie imprezy.
• Wszyscy mieszkańcy Ghany, niezależnie od narodowości, są zajadłymi przeciwnikami palenia papierosów. Chodząc po ulicy z papierosem często można usłyszeć z ust kompletnie obcych ludzi istną tyralierę słowną na temat szkodliwości nałogu tytoniowego. Niejednokrotnie zdarza się wręcz, że palacze narażeni są na różnego rodzaju szykany. Nie są to tylko gołosłowne narzekania grupki „nawiedzeńców”. Według oficjalnych danych palacze stanowią bowiem mniej niż 5 proc. populacji mieszkańców tego kraju. Stawia to Ghanę w szeregu jednego z najzdrowszych krajów pod tym względem na świecie.

Mieszkańcy Ghany uwielbiają się bawić, a że ludów i kultur tu od groma, to nie ma praktycznie tygodnia, żeby w jakimś zakątku kraju nie odbywał się jakiś festyn. Zdecydowana większość imprez ma charakter świąt plemiennych i dotycz ściśle określonej grupy. Do jednych z najciekawszych imprez należą:

Afasher Aboakyer czyli Polowanie na Jelenia - Festiwal celebrowany jest przez plemię Effutu, by upamiętnić wędrówkę tego ludów ze starożytnego królestwa Sudanu Zachodniego na tereny dzisiejszej Ghany. Impreza coroczna. Odbywa się w każdą pierwszą sobotę i niedzielę maja w nadoceanicznej miejscowości Wineba.

Hogbetsotso Festiwal - odbywa się co roku w listopadzie w miejscowości Angola. Festiwal eksponuje historie i kulturę ludu Ewe i upamiętnia jego ucieczkę plemienia z sąsiedniego Togo.

Homowo - festiwal obchodzony przez lud Ga. Sama nazwa znaczy tyle , co „wyśmiewanie się z głodu'" Według tradycji korzenie festiwalu biorą się z ogromnego głodu, który zapanował kiedyś na terenach zajmowanych przez Ga z powodu przeciągającej się suszy. Kiedy w końcu - po obfitych opadach - ziemia zaczęła rodzic płody, ludzie byli tak szczęśliwi, że zaczęli wyśmiewać się z głodu.

Podstawowym, najbardziej dostępnym i zarazem najsmaczniejszym daniem miejscowej kuchni jest fufu.

Potrawa powstaje z ugotowanej cassavy, patatów i specjalnych, zielonych bananów. Wszystko razem ubija się w moździerzu aż do otrzymania kleistej konsystencji. Z takiej masy formuje się duże, owalne bryłki, które kładzie się na spód głębokiej miski. Podaje się je z różnorakimi sosami- warzywnymi, mięsnym, bądź rybnymi. Sosy są zazwyczaj bardzo ostre. Fufu je się rękoma (jak zresztą prawie wszystko w Afryce), odrywając po małym kawałku z dużej kluski i maczając w sosie.

Fufu przypomina swoim wyglądem dużego kluska śląskiego (nawet w smaku jest trochę podobne).

W kraju dominują sawanny, które pokrywają zdecydowana część północnych i środkowych obszarów Ghany. Wzdłuż oceanu rozciąga się pas wilgotnych lasów równikowych.

Przed laty proporcje te były odwrotne, ale ukształtowanie szaty roślinnej zmieniało się wraz z pustynnieniem północnych obszarów kraju oraz - przede wszystkim - na skutek działalności człowieka. Lwia cześć tutejszych dziewiczych lasów została po prostu wykarczowana.

Przyczyniło się to też do przetrzebienia tutejszej fauny. Liczne gatunki dużych ssaków, które zamieszkiwały kiedyś dziko lasy tropikalne, można teraz zobaczyć jedynie w kilku parkach narodowych, powstałych w miejscach, gdzie jeszcze zachowało się dziewicze ukształtowanie terenów.