Kruszyniany - z wizytą u polskich Tatarów

Gospodarstwo agrotyrystyczne Bogdanowiczów - Konie Gospodarstwo agrotyrystyczne Bogdanowiczów - Konie Tatarskie Jadło Kołduny w rosole pieremiacze Tatarska jurta w Kruszynianach Tatarska jurta w Kruszynianach Kruszyniany - meczet Kruszyniany - meczet Kruszyniany - meczet Kruszyniany - mizar Kruszyniany - mizar Kruszyniany - mizar Kruszyniany - mizar
  • Gospodarstwo agrotyrystyczne Bogdanowiczów - Konie
  • Tatarskie Jadło
  • Kołduny w rosole
  • pieremiacze
  • Tatarska jurta w Kruszynianach
  • Tatarska jurta w Kruszynianach
  • Kruszyniany - meczet
  • Kruszyniany - meczet
  • Kruszyniany - meczet
  • Kruszyniany - mizar
  • Kruszyniany - mizar
  • Kruszyniany - mizar
  • Kruszyniany - mizar

Gospodarstwo agrotyrystyczne Bogdanowiczów - Konie

Kruszyniany, mała wioska położona w Puszczy Knyszyńskiej przyciąga nas swoja historią. Żyją tu jeszcze potomkowie Tatarów, którzy w bitwie pod Parkanami królowi naszemu miłościwemu, Janowi III Sobieskiemu uratowali życie.

12.11.2008

Lokalizacja na www.maps.google.com

Kruszyniany, mała wioska położona w Puszczy Knyszyńskiej przyciąga nas swoja historią. Żyją tu jeszcze potomkowie Tatarów, którzy w bitwie pod Parkanami królowi naszemu miłościwemu, Janowi III Sobieskiemu uratowali życie. Dotrzeć tu nie łatwo. Trzeba wybrać się aż pod granice z Białorusią. Na początek do Białegostoku, potem trasa krajową 65 do przejścia w Bobrownikach. Kilka kilometrów przed granicą skręt w lewo na Łużany i jeszcze około 8 km i jesteśmy w Kruszynianach. Sama wieś nie wygląda szczególnie tatarsko. Ot typowe podlaskie, drewniane domki rozrzucone luźno przy drodze. Dlaczego więc kierujemy się właśnie tu? Przecież Tatarów znaleźć można również Bohonikach, Sokółce czy Białymstoku gdzie jest ich najwięcej i tu właśnie znajdują się władze Muzułmańskiego Związku Wyznaniowego. Czynimy tak za namową naszych białostockich przyjaciół. Ciągną nas do gospodarstwa agroturystycznego Dżanety Bogdanowicz. Mamy gościć się u prawdziwych Tatarów i kosztować przygotowanych przez tatarskie gospodynie: kołdunów, pierekaczewników, trybuszoków oraz wielu innych smacznych potraw spotykanych obecnie jedynie w domach tatarskich. Na miejscu zatrzymujemy się przed drewnianym domkiem jakich wiele tutaj. (Uwaga - wcześniej mijamy restauracje stylizowaną na gospodę ale to nie to miejsce). Jest duży parking, chata z zacienionym i ładnie obrośniętym zielenią tarasem oraz co już bardziej egzotyczne prawdziwa tatarska jurta z wyposażeniem (można wejścia i wszystkiego podotykać, właściciele liczą na uczciwość swoich gości i do tej pory się nie zawiedli ;) oraz zagroda dla koni. Posiłki latem spożywa się na tarasie. Jest sporo ludzi ale i dla nas znalazła się duża ława przy której zmieściło się w sumie dziewięć osób (w tym troje maluchów) Ponieważ chcemy spróbować wszystkiego - zamawiamy wszystko ;). Tzn. wszystkiego po jednej porcji, żeby spróbować. No może oprócz kołdunów w rosole - te każdy ma swoje ;). Potem bielusz i pierekaczewnik. Ten pierwszy jest na cieście drożdżowym natomiast drugi - makaronowym, oba z farszem gęsim lub baranim z dodatkiem cebuli i przypraw spiralnie zawijane. Dalej pieremiacze, dzajma, czak czak i chałwa mączna, Do posiłków dostajemy syte - czystą wodę syconą miodem, doprawioną do smaku sokiem z cytryny. Desery popija się kawą "turecką" gęstą i słodką oraz herbatą, Dziś po roku od wizyty w Kruszynianach nie potrafię już dokładnie opisać co jak smakowało. Pozostało tylko ogólnym wrażeniem - wszystko było pyszne.

Gospodarstwo agroturystyczne Bogdanowiczów jak sama nazwa mówi to gospodarstwo. Tak więc nie znajdziecie tu alejek wykładanych polbrukiem ani specjalnych wygód (toaleta to dwie sławojki). Podobno w tym roku się to zmieniło i dom ma nową sale oraz jest dostosowany do przyjmowania gości na noc.

Po obiedzie - zwiedzanie. Punkt pierwszy - meczet.

Na pierwszy rzut oka świątynia przypomina podlaskie kościółki - drewniana, na rzucie prostokąta z dwoma wieżyczkami. Ich architektura wynika z faktu iż były budowane przez ludność nie tatarska, nie znającą innego stylu budownictwa. O ich islamskim charakterze świadczą z zewnątrz tylko półksięe meszczone na szczytach minaretów wieżowych i jednym sygnaturkowym. Wejście do świątyni znajduje się we w bocznej ścianie meczetu. Tedy wchodzą na modlitwę mężczyźni oraz turyści obojga płci. Dla kobiet miejscowi wyznawcy religii mahometa wyznaczyli osobne drzwi znajdujące się w szczycie budynku, pod wieżami. W wejściu wita nas miły przewodnik, który inkasuje drobne datki na rzecz świątyni i wprowadza w historię tutejszej ludności oraz zasad wiary w islamie. Dowiadujemy się np. iż podstawowe obowiązki religijne muzułmanów to tzw. pięć filarów islamu: wyznanie wiary - szahada, modlitwa - sałat, jałmużna - zakat, post - saum, pielgrzymka do Mekki - hadżdż. Ani słowa o zabijaniu niewiernych... Ciekawe. A dżihad? Otrzymujemy odpowiedź, że w teologii i prawie muzułmańskim słowo to oznacza wzmożenie wysiłku i dołożenie wszelkich starań w celu rozwoju islamu (np. poprzez zdobywanie wykształcenia, rozwój gospodarczy). Z kolei niektóre skrajne ugrupowania muzułmańskie rozumieją dżihad jako walkę zbrojną z niewiernymi. Nazwanie dżihadu "wojną świętą" wiąże się podobno z wyprawami krzyżowymi i jest pojęciem europejskim

W islamie zakazane jest przedstawianie postaci ludzi i zwierząt w sztuce sakralnej. Widać to w wystroju tutejszego meczetu w którym do zdobienia obok motywów roślinnych i geometrycznych wykorzystywano również pismo arabskie tzw. arabeska.

Parę słów z historii meczetu za www.kruszyniany.pl

* Pierwszy raz źródła wspominają o świątyni w Kruszynianach w roku 1829. Nie ulega jednak wątpliwości, że meczet znajdował się tam o wiele wcześniej. Legenda głosi, iż meczet ufundował ostatni z rodu Krzeczkowskich, wiec mogła to być II poł. XVIII wieku. Jednak wydaje się, że został wniesiony kosztem całej społeczności tatarskiej, brak bowiem jest jakichkolwiek źródeł, potwierdzających, iż pochodził z fundacji zamożnych Tatarów lub okolicznej szlachty chrześcijańskiej.

* Meczet posiada interesujący detal jakim jest kamień znajdujący się w fundamencie po prawej stronie wejścia dla kobiet z wyrytą datą 1846. Z pewnością jest to data jego remontu, być może wzmacniany lub wymieniany mógł być wówczas fundament; niestety nie wiemy dokładnie jaki był zakres owego remontu. Kolejne remonty meczetu nastąpiły w roku 1900 odnowiono wnętrze świątyni.

* Podczas II wojny światowej w meczet trafiła bomba lecz nie wybuchła, był tu też przez pewien czas niemiecki szpital polowy. Część wyposażenia świątyni w Kruszynianach, została podczas wojny rozgrabiona.

* Pierwszy powojenny remont przeprowadzono w roku 1957. Po trzech latach (3 XI 1960) wpisano budynek do rejestru zabytków. Kolejne naprawy wykonano w latach1975-76 i ostaną 1992-93. Wymieniono wówczas m.in. blachy na zwieńczeniu wież, pomalowano go również na kolor zielony

Następny punkt - mizar

Tutejszy islamski cmentarz znajduje się około 100 metrów od meczetu. Wąska dróżka prowadzi nas do metalowej bramy i piaszczystego wzniesienia na którym wśród drzew i chaszczy znajdujemy muzułmańskie pochowki. Najstarszy z odnalezionych dotychczas nagrobków pochodzi z 1744 r. Pierwsze inskrypcje na nagrobkach Tatarów w państwie polsko-litewskim pojawiły się dopiero w XVIII w. Napisy umieszczano zawsze na kamieniach znajdujących się u głowy zmarłego. Były to teksty w języku arabskim lub polskim czy ruskim pisane alfabetem arabskim. Najczęściej cytowano fragmenty Koranu. Na wielu nazwiska zmarłych pisane są cyrylicą. To pamiątka po czasach zaborów i efekt akcji rusyfikacyjnej caratu, nasilonej szczególnie w drugiej połowie XIX w., kiedy to zabraniano Tatarom używania języka polskiego w trakcie nabożeństw oraz na inskrypcjach nagrobnych. Nekropolia choć wygląda na opuszczoną jednak dalej jest użytkowana przez lokalna ludność. Świadczą o tym nowe nagrobki oraz świeże groby z charakterystycznymi deskami po jednej w głowie i nogach zmarłego zamiast krzyża.

W Kruszynianach jest jeszcze cmentarz prawosławny. Pięknie położony na wzgórzu z centralnie umieszczoną cerkwią. Pierwotnie stała w tym miejscu drewniana cerkiew unicka, która w XIX w. została zamieniona na prawosławną. Uległa ona zniszczeniu w pożarze w 1983 r. Obecnie wzniesiona budowla jest murowana.

I to już wszystko

Zapraszam ponownie

ir

warto wiedzieć

Historia

 

Początki osadnictwa tatarskiego w Kruszynianach owiane są legendą w ludowych przekazach. Przed ponad 300 laty przybył do wsi pułkownik Samuel Murza-Krzeczowski wraz ze swymi żołnierzami. Stało się to za sprawą Sobieskiego, który nadał Tatarom Kruszyniany za uratowanie mu życia podczas bitwy pod Parkanami w 1683 r. W parę lat później, udając się na sejm grodzieński, król odwiedził Krzeczowskiego. Nie zachowały się pamiątki z czasów Jana III Sobieskiego, jednak i dzisiaj Tatarzy wskażą miejsce porosłe starymi lipami, pod którymi zatrzymał się król i gdzie znajdował się dwór Krzeczowskiego. W rzeczywistości w Kruszynianach i kilku pobliskich osadach Tatarzy osiedli na mocy przywileju z 1679 r. Wkrótce założono mizar i wybudowano meczet. do babińca. Budowla stoi wśród wiekowych drzew otoczona kamiennym murem: Obok meczetu znajduje się tablica upamiętniająca osadnictwo tatarskie na tych ziemiach. 

 

Z Dziejów Tatarów Polsko-Litewskich 

 

1324 - pierwsza wzmianka w rocznikach franciszkańskich o tatarskich osadnikach na Litwie 

1392-1430 - panowanie wielkiego księcia Witolda, rozwój osadnictwa tatarskiego na Litwie 

1410 - udział Tatar ów w bitwie pod Grunwaldem 

1605 - udział Tatarów litewskich w bitwie pod Kircholmem 

1609 - zburzenie meczetu w Trokach 1671-1672-bunt Lipków 

1676 - sprawa Lipków podczas rokowań polsko-tureckich w Żórawnie,

  amnestia dla Tatarów, którzy wrócili na służbę polską 

1679 - osiedlenie Tatarów na Podlasiu 

1683 - odsiecz wiedeńska 

1794 - udział Tatarów litewskich w insurekcji kościuszkowskiej 

1812 - utworzenie szwadronu tatarskiego w pułku szwoleżerów gwardii Napoleona 

XIX w. - udział Tatarów w powstaniach narodowych 

1918-1920 - Tatarzy polscy na Krymie i w Azerbejdżanie walczą o zrzucenie jarzma rosyjskiego 

1925 - utworzenie Muzułmańskiego Związku Religijnego w RP 

1926 - utworzenie Związku Kulturalno-0światowego Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej 

1936 - utworzenie szwadronu tatarskiego w 13 Pułku Ułanów Wileńskich,

   pierwszego września 1939 roku szwadron tatarski wyrusza w bój o Polskę 

1945 - repatriacja, Tatarzy na Ziemiach Zachodnich 

 

Za http://www.kruszyniany.pl/szlak.html

 

 

Zainteresowanych tradycyjna tatarska kuchnia zapraszam na strone www.eastway.pl. Tam poczytacie co i jak jedzą prawdziwi tatarzy. 

O moich doświadczeniach z ta kuchnia poczytacie w tekscie. Trzeba pamietać, że tutejsci mieszkańcy od lat majacy za sasiadow słowian wiele z ich przyzwyczajeń przejeli, modyfikujac je według swoich przyzwyczajeń, podkreślając zamiłowanie do tłuszczu.

 

 

Zainteresowanych tradycyjna tatarska kuchnia zapraszam na strone www.eastway.pl. Tam poczytacie co i jak jedzą prawdziwi tatarzy. 

O moich doświadczeniach z ta kuchnia poczytacie w tekscie. Trzeba pamietać, że tutejsci mieszkańcy od lat majacy za sasiadow słowian wiele z ich przyzwyczajeń przejeli, modyfikujac je według swoich przyzwyczajeń, podkreślając zamiłowanie do tłuszczu.

atrakcje

  • Tatarskie jadło - pyszne jedzonko w gospodarstwie agroturystycznym Dzenaty Bogdanowicz
  • Meczet
  • Mizar
  • cerkiew i cmentarz prawosławny
  • cisza i spokój puszczy knyszyńskiej ;)

Autor: ir
Sklep online
PRENUMERATA
PODRÓZE

Bałtyk: Białe klify Rugii, ogromne wydmy Neryngi i poszukiwanie wakacyjnego ideału w Trójmieście; Izrael - od radosnego Tel Awiwu do kibuców

Katowice-Tel Aviv za 308 zł!
Kiedy: do 31.07.14
Cena: 308 zł
Więcej promocji
CZYTAJCIE NAS
Wideo Chronione zwierzęta i rośliny, podróbki i pirackie płyty, zbyt duża ilość alkoholu i papierosów - uważaj co przewozisz przez granicę! Pompka, rękawiczki, zestaw kluczy imbusowych, sprawdź co jeszcze trzeba zabrać na rajd rowerowy Przeprawa pod Salto Sapo
Jakich pamiątek z podróży ...

Chronione zwierzęta i rośliny, podróbki i pirackie płyty, zbyt duża ilość alkoholu… 

Niezbędny ewkipunek na wyprawę ...

Pompka, rękawiczki, zestaw kluczy imbusowych, sprawdź co jeszcze trzeba zabrać na rajd… 

Przeprawa pod Salto Sapo… 

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
W serwisie:
Kierunki
Aktualności
Wasze Wyprawy
Forum
Porady
Kuchnie Świata
Murator S.A:
O wydawnictwie
Kontakt do serwisu podroze.pl
Redakcja miesięcznika Podróże
Reklama
Licencje
Regulamin serwisu
Polityka Cookies
Sklep on line
Polityka prywatności
Serwisy internetowe:
Dom i ogród:
Muratordom.pl
Forum.muratordom.pl
Ofero24.pl
Projekty.murator.pl
Tuznajdziesz.pl
Muratorfinanse.pl
Urzadzamy.pl
Stronywnetrza.pl
Wymarzonyogrod.pl
Rosliny.urzadzamy.pl
Muratordom.com.ua
Zrobiszsam.pl
Styl życia:
Poradnikzdrowie.pl
Mjakmama24.pl
Mowimyjak.pl
Glamki.pl
WFormie24.pl
DlaPacjentow.pl
Rozrywka, informacja:
Se.pl
Eska.pl
Eska.tv
Eskarock.pl
Polotv.pl
Voxfm.pl
Radiowawa.pl
eskaGO.pl
Gwizdek24.pl
Superauto24.pl
Superseriale.pl
Hobby i wypoczynek:
Podroze.pl
Zagle.com.pl
Architektura i budownictwo:
Muratorplus.pl
Architektura.muratorplus.pl
Tuznajdziesz.pl
Archirama.pl
Zakupy:
Zakupy.tuznajdziesz.pl
Zakupy.mjakmama24.pl
Sklep on line
Wideo:
Fokus.tv
SuperExpress.tv
murator.tv
Polotv.pl
Voxmusic.tv
Miesięcznik:
Murator
Dobre wnętrze
M jak mieszkanie
Moje mieszkanie
Podróże
Żagle
Architektura
Zdrowie
M jak mama
Sklep on line